Добро пожаловать!
Www.istmira.Ru
 
Первобытное общество
Древний мир
Средние века
Новое время
Новейшее время
Первая мировая война
Вторая мировая война
История России
История Беларуси
Различные темы



Контакты

 

 

логин *:
пароль *:
     Регистрация нового пользователя
 Гістарычная навука і гістарычная адукацыя ў Рэспубліцы Беларусь Страница - 1

МІНІСТЗРСТВА АДУКАЦЫ1 РЗСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ БЕЛАРУСКІ ДЗЯРЖАУНЫ УНІВЕРСІТЗТ ІНСТЬІТУТ ГІСТОРЬІІ АКАДЗМІІ НАВУК БЕЛ АР УСІ



Г1СТАРЫЧНАЯ НАВУКА І Г1СТАРЫЧНАЯ АДУКАЦЫЯ У РЭСПУБЛ1ЦЫ БЕЛАРУСЬ



Новыя канцэпцы! І падыходы



У дэвюх частках ЧАСТКА 1



Г1СТ0РЫЯ БЕЛАРУС1



УСЕВЕЛАРУСКАЯ КАНФЕРЭНЦЫЯ ПСТОРЫКА?



Мівск, 3-5 лютаг» 1993 года



Еэ



МІНСК



„УНІВЕРСІТЗЦКАЕ’-



1994



ББК 63(4Беи)



Г51



УДК 930(476) (043.2)



Матзрияли друкуюцца пераважна у тьім виглядзе, у якім яньї бьші представлену а угарам і. Тодькі у некаторих випадках яни скаро-чаньї ці адрздагаваньї — там. дзе гзта било асабліва неабходна.



Рздакцийная калегія:



М. П. Кас дюк (адказни рздактар), А. П. Ігнаденка, І. М. Ігнаценка, А. Г. Кахано}скі, П. А. Лойка, [. Я. Марчанка, У. 1. Навіцкі, У. А. Соска, Г. Г. Сяргеева, Г. В. Штиха}, А. А. Яноускі



Г 9300000000—011 45_95 М 317(03)—94



© Беларускі дзяржауньї універсітзт, Інститут гісториі АкадзмІі навук Бел а русі, 1994 г.



І8ВМ 985-09-0061-х (ч. 1) І5ВМ 985-09-0063-6



М. П. К а с ц ю к член-карэспаидэнт АН Беларусі (Мінск)



НАЦЫЯ НАЛ ЬНАЯ КАНЦЭПЦЫЯ Г1СТ0РЫ1 БЕЛАРУСІ: АСНОУНЫЯ ПАДЫХОДЫ



Ва умовах суверэннай Беларусі узнікла настойлівая неабходнасць распрацоукі гісторьй беларускага народа, зыходзячы з нацыянальных пазіцьій. Гзтага патрабуюць у першую чаргу дзяржа^ныя інтарзсн. Цяжка знайсцІ і? свеие країну, народ якой бы^ бы так абдзеленьї ве-даннем сваёй мшуушчыны. Псторыя нашай Бацькаушчы-ны заслуго;)вае самай высокай павагі. Яна — багатая, гераічная і трагічная, ыасычаная як стварэннем матэ-рыяльных і духоуных каштоунасцей, так і мноствам факта^ іх разбурэння у вялікіх і малых войнах.



Чаму ж так здарылася, што беларускі народ мала ведае свае мінулае? Тэта сталася на працягу вяко^, калі спачатку польская, затым руская і савецкая гіста-рыяграфи падавалі гісторьію Беларусі кожная з боку сваіх інтарзсау і асвятлялі яе $ патрэбным ім накі-рунку. У гэтай гісторні месца для беларускага народа як самастойнай нацыянальнай супольнасці практычна не заставалася. Для польскіх гісторьжаі? Беларусь была «і? сходнІмі крзсамі», для рускіх — «Северо-Западным краем», для савецкіх — саста^ной часткай СССР.



Аднак гэта не значыць, што дзеячы беларускай культуры не стваралі псторыю свайго народа. Пачатак бьіі) пакладзены яшчэ у1 сярэднявеччы. Кірьіла Тураускі І Фран-цыск Скарына, Сымон Будны і Васіль Цяпінскі, ініііьія перадавыя прадстаунікі беларускага народа закладі сваёй высакароднай дзейнасцю добры падмурак як беларускай культуры ^вогуле, так і пстарычных веда^ аб сваім краї. {Канешне, гэта была яшчэ не гістарьічная навука, як мы яе разумеем цяпер, але яе гльїбокія карані.)



З



Папаунялі пстарычныя веды аб Беларусі выкладчы-кі і студэнты ВІленскага універсітзта. Гэтую справу пра-цягнулі Кастусь Каліноускі і прадстаунікі беларускага народніцкага руху. У працэсе фарміравання беларускай нацьіі павялічьілася цікавасць да мінулага Беларусі. Гіс-торык М. Доунар-Запольскі, мовавед Я. Карскі, паэт Ф,- Багушзвіч і іншьія шмат зрабілІ для абгрунтаван-ня беларускага нацыянальнага руху, у тым ліку з гіста-рычнага пункту гледжання.



Дзейнасць у пачатку XX ст. Беларускай сацьіяліс-тычнай грамады, інтзлігенцьіі нашаніускага перыяду ства-рыла умовы для далейшага руху па гэтым шляху. З'явилася «Кароткая гісторьія Беларусі» В. Ласто^скага-Не толькі гісторьш, але і дэмакратычна настроеныя літаратарьі, этнографы, прадстаунікі розных напрамкау маетацтва, даследуючы розныя бакі культуры беларускага народа, так ці інакш спрьіялі станауленню і развіццю на-цыянальнай гїстарьічнай навукі.



Пасля 1917 г. шмат хто з беларускіх дзеячау спа-дзявауся на стварэнне нацыянальнай гісторьіі. У 20-х гадах, у час беларусізацьіі, нямала было зроблена для развІцця беларускай гістарьічнай навукі, культуры увогу-ле/ Шмат што у гэтых адносінах здзейснілі М. ДоУ-нар-Запольскі, У. Пічзта, У. Ігнатоускі, дзеячы БНР і іншьія. Але яшчз больш засталося не ажыццёуленым у сувязІ з фарміраваннем адміністрацьійна-каманднай сістзмьі, распаусюджваннем культу асобы, усталяваннем дыктатарскага рэжыму, што моцна скавала творчы пошук гісторьїкау, падпарадкаваушы яго афіцьійньїм догмам. Фактычна не знаходзілася месца для распрацоу-кі нацыянальнай гісторьіі. Шмат якія праблемы ставіць было забаронена, многае Іншае падавалася у патрзб-най аф|цыйным структурам інтзрпрзтацьіі. ТолькІ некато-рыя гісторьікі, наогул грамадазнауцы, на сваю рызыку даследавалі пэуныя тэмы гісторьіі Беларусі. Але надру-каваць гэтыя работы удавалася не заусёды.



У той жа час трэба зазначыць, што у шматлікай гістарьічнай літаратурьі апошніх дзесяцігоддзяу сабраны вялікі фактычны матэрыял, зроблены адпаведныя наву-ковыя вывады, якія раскрываюць тыя ці Іншьія бакі нашай гісторьіі, але рабілася гэта нярэдка апаерэдава-на. Праблемы беларускай гісторьіі, развІцця беларускага этнасу фактычна не вьівучаліся. А калі што і рабілася, дык прайсці бюракратычны кантрольны частакол, каб надрукаваць вьінікі даследавання, было вельмі цяж-



Ка. Дастаткова успомніць нялегкі шлях выдання мана-графічнай працы Я. Карнейчыка аб фарміраванні бела рускай нациі ці адпаведыых параграфау у пяцітом-най «Гісториі Беларускай ССР».

 
  • Публикация расположена в следующей рубрике:
  •