Добро пожаловать!
логин *:
пароль *:
     Регистрация нового пользователя
 Беларускае народнае адзенне Страница - 4

Магутная матэрыяльна-тэхшчная база са-цьіялізму, няухільньї рост дабрабыту працоуных, павелічзнне вьітворчасці таварау народнага ужытку, расшырэнне сеткі прадпрыемствау бытавога аб-слугоування абумовілі гістарьічна апрауданае затухание традыцый народнага касцюма. Але ён быу і застаецца невычэрпнай крьініцай натхнення, ма-тывау і вобразау для сучасных прафесійньїх твор-цау, выдатным помнікам народнага дэкаратыуна-прыкладнога мастацтва.

АСНОУНЫЯ КОМПЛЕКСЫ I ЛАКАЛЬНЫЯ РАЗНАВІДНАСЦІ

БЕЛАРУСКАГА НАРОДНАГА АДЗЕННЯ

Мелодыя беларускага народнага адзення шмат-галосая. Адзінства у шматграннасці выяуляецца у ім на усёй зтнічнай тзрьіторьіі беларусау і найболып рэльефна у жаночым касцюме.

Паводле таго, з чым насілася кашуля (а у ся-рздзіне XX ст. блуза) у летнім убранні, у ім вылу-чаюцца чатыры асноуныя комплексы: са спадніцай (андарак, палатнянік) і льняным фартухом; са спадніцай (андарак, палатнянік), ільняньїм фартухом і гарсэтам (насілі яго і самастойна); са спадніцай (саян, андарак), да якой прышыты ліф-гарсзт, і льняным ці паркалёвым фартухом; з панёвай (тыпу плахты ці фартуха-запаскі), суконным фартухом, гарсэтам і поясам. Першыя два комплексы вядомы на усёй Беларусі, два другія — ва усходніх і пауднё-ва-усходніх раёнах. Кожны з іх па-свойму адлю-строувае эвалюцыю касцюма ад старажытных, пазбауленых крою адзежын з прамавугольных ка-валкау тканіньї, да вытанчаных форм з багатай «інкрустацьіяй» фальбонамі, складкамі, вьітачкамі, швамі. У кожным адбіліся таксама асаблівасці по-быту пэуных гісторьїка-зтнаграфічньїх рзгібнау, такіх, як Заходняе і Усходняе Палессе, Прыдня-проуе, Цэнтральная Беларусь, Панямонне, Над-дзвінне.

Комплексы маюць шэраг разнавіднасцей, якія увасабляюць стылёвыя прынцыпы народнай твор-часці у тых ці іншьіх кутках Беларусі. Гэтыя ла-кальныя разнавіднасці і вылучаюцца як асобныя тэрытарыяльныя строі. Яны адрозніваюцца толькі асобньїмі злементамі касцюма, характарам аздаблення (тзхнікай выканання арнаменту, яго сюжэтам, матьівамі), каларытам, а таксама спосабамі нашэння частак касцюма. Геаграфічньїя межы строяу выра-жаны не рэзка, бо бьілі зменлівьія у розныя часы і залежалі ад сацьіяльна-зканамічнага узроуню раз-віцця мясцовасці, прьіродна-кліматьічньїх умоу, якія упльївалі на дыферэнцыяцыю гаспадаркі, адмініст-рацыйнага, царкоунага і прьіватнауласніцкага па-дзелу тзрьіторьіі, кантактау з насельніцтвам іншьіх нацыянальнасцей і г. д.

Заходняе Палессе. Беларускае Палессе — не-пауторны у прыродных і зтнаграфічньїх адносінах край — край песень і казак, легенд і паданняу, а касцюм яго — жамчужына беларускага народнага мастацтва. Тут зберагліся поуньїя хараства і муд-расці народныя уборы, сама традыцыя апранацца у самаробнае, маляуніча аздобленае адзенне. Мена-віта на Палессі лакалізуюцца мастацкія асаблівасці з’яу, невядомых у іншьіх мясцінах Беларусі. Так, толькі на Брэстчыне сустракаецца цяжкая, з воуны спадніца — бурка, толькі тут яшчэ у ЗО—50-я гг. на-шага стагоддзя маладзіцьі увіваліся акалястьімі на-міткамі — платамі, а свахі на вяселлі убіраліся у «рожкі» ці «кветкі»—галауныя уборы з пукамі фарбаванага пер’я.

Кобрынскг строй вызначаецца манументальна-сцю і класічнай завершанасцю форм, віртуознай распрацоукай арнаменту, велічнасцю і стройнасцю (дзякуючы кужэльнай намітцьі) касцюма жанчын.

Пінска-Івацзвіцкаму строю уласцівьі прастата форм, чьісціня ліній і сілузта. Мотальскг строй выступав варыянтам Пінска-Івацзвіцкага. Вылучаецца беліз-ной і тонкасцю кужалю, стрыманасцю арнаменту. Дамачоускі строй цікавьі стройнасцю і выразнасцю прыталенага сілузта, сакавіта-мажорнай напружа-насцю каларыту. Маларьіцкі строй адметны архаіч-ньімі злементамі адзення і галауных уборау, маштабнасцю прапорцый, скульптурнай яснасцю ансамбля.

Усходняе Палессе. Багаццем сродкау мастацка-га афармлення касцюма, разнастайнасцю старадау-ніх і сучасных форм Усходняе Палессе не уступає Заходняму. Вобразна-пластьічньїмі асаблівасцямі адзення яно блізкае да Цзнтральнай Беларусі і Прыдняпроуя. Калінкавіцкі строй — адна з вяршынь мастацтва беларускага народнага касцюма. Ён ура-чьіста-маляунічьі і у той жа час стрыманы, зача-роувае мяккай паэтычнасцю і вытанчанасцю густу. Браггнскг строй багаты разнастайнасцю форм паяс-нога адзення і шыйных упрыгожанняу, выкарыстан-нем раслінньїх узорау у арнаменце. Турава-Мазьгр-скг строй характарызуе стан нацыянальнага касцюма сярздзіньї XX ст. У ім шмат сучасных форм з паркалю, саціну; каларыту адзення уласціва палі-хромнасць, вышытыя гладдзю раслінньїя узоры, якія ствараюць ілюзію аб’ёму. У Давыд-Гарадоцка-Тураускім строг раскрываюцца архаічньїя рысы касцюма тутэйшых местачкоуцау. Своеасаблівую фантастычнасць і самавітасць надавалі яму арьігі-нальныя галауны убор галовачка, гарсэт, ахоплены шьірокім поясам, доугая спадніца сукня, ускладнё-ныя здымныя упрьігожанні.

Прыдняпроуе. Вялікі водны шлях па Дняпры, зтнаграфічнае сумежжа трох брацкіх народау — беларусау, рускіх і украінцау, узаемнае узбагачэнне культур садзейнічалі утварэнню у Прьідняпроуі змешаных тыпау касцюма. Тут замацаваліся таксама невядомыя у іншьіх рзгібнах тзхнікі узорыстага ткацтва (закладная), вьшіьіукі (гафт, тамбурнае шво), прыём маршчэння (збіранне тканіньї у гафры-раваныя складні). У арнаменце сустракаюцца матывы дрэва жыцця, пальметы; вышыука чырвонага або чырвона-чорнага колеру суседзіць з ахраматыч-най гамай белага ці чорнага узору на серабрыста-белым фоне палатна.

Магглбускі строй, у якім бьілі два комплексы (кашуля, спадніца і фартух; кашуля, спадніца, фартух і гарсэт), сціпльї і просты паводле аздаблення. Маляуніча павіваліся наміткі і саматканыя хусткі. Буда-Кашалбускі строй адрозніваецца белым ці чорным каларытам вышывак, інтзнсіуньїм маршчэн-нем, гафтаваннем. Шьірокія рукавы кашулі, неаз-доблены чорны гарсэт ствараюць зпічньї і выразны сілузт касцюма. Краснапольскі строй вабіць багаццем кампазіцьійна-арнаментальньїх вырашэнняу.

 
  • Публикация расположена в следующей рубрике:
  •  

     

    Другие материалы по теме. Литература. История Беларуси.

     

    Www.istmira.ru