Добро пожаловать!
логин *:
пароль *:
     Регистрация нового пользователя
 Беларуская дзяржава Вялікае княства Літоўскае Страница - 4

ГСМІҐАЄПуКГОПВГЕ<ТД Б итк П Л11л АБІ л-rjrjae п ми-СОАПЛЫЙ ВО Ерли в-t - д-ипокмг'топіри OUUptEtUMAtHI И ВТО

Липоияхі ДЧАИЧ иті»

SMpOEfc lllAivi Н-Г - ПОИ ЙТД И І At и в «АО 6АМ ПО МО о шд m О ОТД БД EU10 Т4дг'- по (л t аьа% в ті и то п ДОК АЛ р к ВЪ ь t |(рпие ОІ/БОШТО (ГДП БІГАГГЕ АО НА to А «ЛЫОИМ* им то поп - со ь-fc им вгкъ fit И ЩГЬ С ГІБ0 ВТК/ИОГО том атожи im д гд готь

4СПОА0 БДЬШИЖ АБІИТ» oninidl/YHTH ВЪВс К' О

« игеам^ нглдртвгі гг

П И А О И АТС>А НИ ПОСДЯ


Евангелче XII—XIV стст. з полацкага манастыра Ісіана Прадцечы

Час заканамерным і прагрзсіуньїм этапам гістарьічнага раз-віцця. Таму яе нішто не магло спьініць. Вось чаму ніякія рашу-чыя захады кіеускіх князёу не маглі стрымаць далейшага палі-тьічна-зканамічнага развіцця Полацкай зямлі. Феадальная раздробленасць, як слушна адзначаюць даследчьікі, перш за усё праявілася у Полацкай зямлі, што сведчыла пра яе больш высокае сацьіяльна-зканамічнае развіцце у параунанні з нека-

Торы мі іншьімі землямі26. Гэта і было прычынай таго, што яна, першай вылучыушыся з Кіеускай дзяржавы, у сваю чаргу сама стала дзяліцца на удзелы. У кожным з Іх замацавауся той ці іншьі род полацкіх князёу. Аднак па-ранейшаму для усіх іх бы З? прывабны полацкі пасад, які меу значэнне велікакняскага і за які пачалася паміж імі барацьба. Яна дасягнула найбольшай вастрьіні у 50—60-х гадах XII ст.

Але феадальная раздробленасць І звязаная з ёю палІтичная дзцзнтралізацьгя і міжусобная барацьба не маглі цягнуцца без канца. Справа у тьш, што у нетрах самой феадальнай раздроб-ленасці вьіспявалі умовы для яе адмірання. Ствараючы леп-шыя магчьімасцІ для асваення новых земляу І прыродных рэ-сурсау, росту гарадоу, развіцця земляробства І рамёствау, феадальная раздробленасць гэтым самым садзейнічала таварнай вьггворчасці, г. зн. вьітворчасці непасрэдна для абмену, для гандлю. А гэта у сваю чаргу вяло да зканамічнага і палітьіч-нага збліжзння паасобных земляу. Менавіта у Полацкай зямлі, дзе раней пачауся лрацзс феадальнай раздробленасці, ён раней і закончился. У вьініку гзтага і міжусобная барацьба полацкіх князёу паступова заціхла значна раней, чым у іншьіх старажьітнарускіх землях. Ва усякім разе яна цягнулася не паз-ней 1180 г., калі з выключнай яркасцю вьіявілася адзІнства Полацкай зямлі. У паходзе на Друцк, які падпау пад уплыу Смаленска, удзельнічала шзсць полацкіх князёу, г. зн. уся зям-ля. Прауда, Л. Аляксееу зазначає, што сярод іх не было менскіх князёу. Аднак катэгарычна сцвярджаць гэта нельга. Калі не было менскіх князёу, дык які я ж бьілі? У летапісе, діє перада-юцца гэтыя падзеі, толькі адносна трох князёу паэначаны мес-цы іх княжання (Полацк, Віцебск, Лагойск)27. Чацвёрты князь Васілька Брачьіслававіч, як слушна лічьіць Л. Аляксееу, быу ізяслаускім князем28. Але калі у гэтым паходзе бьілі лагойскІ і Ізяслаускі князі, то ці можна лічьіць, што там не было менска-га князя? їм мог быць Андрэй Валодшыч, сын таго Валодшы, якога у 1159 г. Глебавічьі пасадзілі у поруб. Чаму ж паход на Друцк вьіклІкау такое адзінства полацкіх князёу? Бо тут справа Ішла пра абарону зканамІчна-гандлевьіх інтарзсау усёй Полаччыны, у прьіватнасці пра валоданне важнейшим для Полацкай зямлі Друцка-Ушацкім волаками. Без агульнасці зканамічньїх інтарзсау полацкіх земляу не магло быць такога ратнага адзінства, якое вьіявілася у 1180 г. Прауда, у 1186 г. лагойскі князь Васілька Валадаравіч і друцкІ князь Усяслау, відаиь, лад націскам Смаленска, які не мог прьімірьіцца са сваім паражэннем у 1180 г., разам з ім і Ноугарадам вьіступілі суп-раць Полацка. Аднакгэты паходзакончыуся мірна3®, і удзел у ім лагойскага і друцкага князёу не перашкодзІу усталяванню згоды між полацкімі удзеламі. Гэга пацвярджаюдь падзеі 1195 г., калі полацкія князі удзельнічалі у паходзе на Смаленск і адьігралі вырашальную ролю у перамозе над ім31. Тое, што 5і летапісе ужыты выраз «полацкія князі», гаворыць нам, што іх было некалькі, а можа І усе. JI. Аляксееу чамусьці сцвярджае, што Друцк І цяпер знаходзіуся пад згідай смалянау, на баку якіх змагауся супраць чарнігаускіх Ольгавічау32. Аднак гзта яуна супярэчыць летапісу, у якім сказана, што друцкі князь Барыс захапіу у палон смалєнскага князя Мсціслава Рамана-віча і аддау яго чарнігауцам33. Удзел у гэтым паходзе друцкага князя сведчыць, штоваенныя падзеі 1180 г. не прайшлі марна: Друцк па-ранейшаму знаходзіуся у шчыльным саюзе з По-лацкам і у сферы яго уплыву.

З прычыны далейшага развіцця прадукцыйных сіл феадаль-нага грамадства і пашырэння гандлю пачауся працэс феадаль-най канцзнтрацьіі, на аснове якога ішло збліжзнне асобных тэрыторый Полацкай зямлі. І хаця удзел ы працягвалі існаваць яшчз доугі час, аднак міжусобная барацьба памІж імі не адз-начана у крьшіцах, як, наприклад, у сярздзіне XII ст. Экана-мічньїя інтарзсьі бралі верх і прьімушалі падначальвацца ім. Характэрная у гэтых адносІнах грамата полацкага князя Ізяс-лава (1205), у якой єн піша: «Полотеск Видьбеск одно єсть»3* Гзта грамата выяуляе і прычыну такога адзінства — гандаль па Заходняй Дзвіне: «Полочаном Видьбляном вольное торго-ваньев Ризе, на Готьском березе и в Любце». Тутзноу выяуля-euua яскравая карціна таго, як зканамічньїя інтарзсьі бяруць верх над княскімі адносінамі. Палітьічна Полацк і Віцебск — два княствы, у зканамІчньїх жа адносінах—«одно єсть». Такім чынам, няма падстау гаварыць пра міжусобіцьі князёу у кан-цы XII і у першай палове XIII ст. Пра палітьічнуго устойлі-васць унутры Полацкай зямлі сведчыць і тое, што на по-лаикім пасадзе на працягу ЗО гадоу (1186—1216) княжыу адзін князь — Уладзімір Полацкі. Цяжка знайсці у Іншьіх ста-

 
  • Публикация расположена в следующей рубрике:
  •  

     

    Другие материалы по теме. Литература. История Беларуси.

     

    Www.istmira.ru