Добро пожаловать!
Www.istmira.Ru
 
Первобытное общество
Древний мир
Средние века
Новое время
Новейшее время
Первая мировая война
Вторая мировая война
История России
История Беларуси
Различные темы



Контакты

 

 

логин *:
пароль *:
     Регистрация нового пользователя
 Беларуская дзяржава Вялікае княства Літоўскае Страница - 6

Амаль праз стагоддзе зноу з’яуляецца вестка аб Новагарод-ку на старонках 1пацьеускага леташсу. У! м пад 1228 г. паведамляецца аб удзеле новагародцау разам з турауцам11 п1ня-нам1 у каалщьп з 1ншым1 князям! у паходзе на Камянец суп-раць Даншы Галщкага”. На падставе гэтага можна меркаваць, што барацьба пам1жЮевам) Гал1чам у той час шла у значнай меры з-за Турава-Пшскай 1 Новагародскай земляу. Гэта тым больш верагодна, што наступнае паведамленне 1пацьеускага леташсу пад 1235 г. ясна гаворыць аб залежнасщ Новагародка ) Лггвы ад Даншы Галщкага: «Даниил возведе на Конрада Литву Мандога Изяслава Новогородьского»55. Самае каштоу-нае у гэтай вестцы тое, што, паводле яе, Новагародак меу свай-го князя. Аднак Новагародак не быу толью цэнтрам асобнага княства. Летап1сныя звестю 50—60-х гадоу XIII ст. гавораць аб наяунасш цэлай пстарычнай вобласщ — Новагародскай

Шкляны посуд з вакольнага города старажытнага Новагародка XII ст.

Малюнок В. Сташчанюка па матэрыялах публікацьш Ф. Гурзвіч і М. Яніцкай

Да сярздзіньї XIII ст. Новагародская зямля дасягнула вы-сокага зканамічнага і культурнага развіцця. Гэтаму садзейні-чау шэраг прычын. Тут было добра развітое земляробства, якому спрыяла урадлівая глеба, што не патрабавала вельмі цяжкай апрацоукі (чаго не было у Падзвінні). Новагародская зямля была краінай развітьіх рамёствау. Тут выплаулялася жалеза і была наладжана вытворчасць разнастайных вырабау з яго, апрацоуваліся каляровыя і каштоуныя металы. Існавала ганчарнае, кастарэзнае і іншьія рамёствы55.

Усё гэта у першую чаргу адносіцца да Новагародка. Так, па насьічанасці жалезньїмі знаходкамі ён адзін з самых бага-тых у гэтых адносінах гарадоу56. Можна меркаваиь, што ад-ной з прычын хуткага зканамічнага росту Новагародка з’яу-лялася тое, што ён быу размешчаны побач з бататы мі пакла-дамі балотнай руды, пра што можа сведчыць назва блізкага пасёлка Руда. Аднак вядучай галіной у Новагародку была ап-рацоука каляровых і каштоуных металау. Праца кавалёу па золату і ювелірау к XII ст. набыла асаблівае значэнне. Яна ператварыла іх у досыць заможных гарадскіх жыхароу57.

Адначасова археалагічньїя матэрыялы сведчаць, што Но-вагародак вызначауся не толькі інтзнсіуньїм унутраным жыц-цём, але і меу шьірокія знешнія сувязі. У гэтых адносІнах асаб-лІва паказальны такі факт. Новагародак, які па памерах сваей умацаванай часткі (2,5 га) належыць да невялікіх гарадоу, па знаходках імпартньїх прадметау раскошы сапернічае з усімі старажьітнарускімі гарадамІ, має унікальньїя рэчы. Новага-родскі Імпарт з поунай падставай дазваляе лічьщь, што у XII— XIII стст. горад вёу інтзнсіуньї гандаль рускімі І заморскімі таварамі. Новагародак вёу ажыулены гандаль з пауднёва-рускімі гарадамІ, з Полацкам, з Прыбалтыкай і Польшчай, з Візантьіяй і Блізкім Усходам58.

У вьініку развіцця рамёстваУ і гандлю і наяунасці густога сельскага насельніцтва на параунауча невялікай тэрыторьп Новагародскай зямлі было шмат гарадоу: апроч сталічнага — Слонім, Ваукавыск, Гарадзен (Гродна), Здзітау, Зэльва, Свіслач і інш. Хоць летапіс упершыню называе іх толькі і? XIII ст., але яны, як паказвае археалогія, узніклі значна раней — у канцы X — пачатку XI ст. Як сведчыць Іпацьеускі летапіс, у Новага-родку (1235)ї0, Гародні (1128 г, і інш.)60, Ваукавыску (1256)61 і Свіслачьі (1256)6і бьілі свае князі. Можна думаць, што яны бьілі і У іншьіх гарадах, як, напрыклад, у Слоніме (пад 1281 г. у Іпа-цьеускім летапісе упамінаецца Васілька Слонімскі, магчыма, князь). Значыць, гэтыя гарады з'яуляліся цзнтрамі асобных удзелау. Аднак усе яны шчыльна гуртаваліся вакол Новага-родка, князь якога, магчыма, меу для усіх іх значэнне вялікага князя. Цэнтральнае становішча Новагародка і вызкачыла назву гзтай зямлі. Летапісьі не зарзгістравалі ніводнага випадку міжусобнай барацьбы яе князёу. Новагародская зямля была краінай развітога феадальнага грамадства. Ужо у XI ст. тут панавау феадалізм і вылучылася сацыяльная верхавіна грамадства, быт якой вызначауся выключнай раскошай63. Наяунасць багатых магіл побач з мноствам безынвентарных сведчыць пра рэзкую класавую дыферэнцыяцыю грамадства Новагародскай зямлі64. Аб високім сацьіяльна-зканамічньїм і культурным развіцці Новагародскай зямлі сведчаць і археалагічньїя дасле-даванні Ваукавыска65, Слоніма66, Здзітава67. Асабліва у гэтых адносінах вызначауся Гарадзен. Археалогія сведчыць аб високім і рознабаковым развіцці яго культуры. Тут, як і у По-

Царква Барыса і Глеба у старажытнай Гародні XII ст.

(рэканетрукцыя ). Ушкапьны помнік старажытнага беларускага дойлідства. Фасады бажніцьі аздоблены шліфаваньші валунамі і маелікавьші пліткамі


Лацку, у XII ст. склалася свая самабытная архітектура, най-больш выдатным помнікам якой з’яуляецца Каложская царква68.

Новагародская зямля мела выгаднае геаграфічнае станові-шча, і тэта асабліва праявілася у сярздзіне XIII ст.: «У перыяд двух вялікіх бедствау, якія абрушьіліся на Кіеускую Русь, Польшчу і Прыбалтыку, — мангольскага заваявання і кры-жовых паходау — Беларускае Панямонне было адносна бяс-печнай тэрыторыяй»69. І таму яно з сярздзіньї XIII ст. стала прытулкам для прадстаунікоу насельніцтва многіх абласцей Усходняй Еуропы, якія ратаваліся ад жорсткіх заваеунікау з усходу і захаду70. Прьіліу новага насельніцтва. зразумела, не мог не вьіклікаць яшчз большага развіцця прадукцыйных сіл Новагародскай зямлі, што у першую чаргу вмкарьісталі для свайго узбагачэння яе феадалы. Маючы у сваіх руках вялікія багацці, яны бьші зацікауленьї ва устанауленні больш моцнай дзяржаунай улады, з дапамогай якой можна было б трымаць у пакорнасці сялян і рамеснікау, захопліваць новыя землі.

 
  • Публикация расположена в следующей рубрике:
  •  

     

    Другие материалы по теме. Литература. История Беларуси.

     

    Www.istmira.ru